Akredytywa jest to forma rozliczeń bezgotówkowych pomiędzy
podmiotami gospodarczymi, gwarantująca terminowe otrzymanie pieniędzy
przez beneficjenta, tj. osobę fizyczną lub prawną, na rzecz której
dokonywane są płatności, oraz ułatwienie dysponowania przez niego
tymi pieniędzmi. Rozliczenie przy pomocy akredytywy polega na
zarezerwowaniu przez bank określonych środków dłużnika z przeznaczeniem
ich na uregulowanie wierzytelności dostawcy, po spełnieniu przez
niego warunków ustalonych przez dłużnika takich jak: listy przewozowe,
faktury, świadectwa rzeczoznawców, wyniki ekspertyz itp.
Dostawca
towarów lub usług nie zawsze ma zaufanie do swoich klientów i
dlatego chce mieć pewność zapłaty przez odbiorcę towaru lub usługi.
Akredytywa została utworzona w celu spełnienia tych oczekiwań
klientów. Jest usługą dwóch banków :
Zapewnia
ona realizację interesu zarówno dostawcy, jak i odbiorcy. Pierwszemu
zapewnia natychmiastowe otrzymywanie należności, drugiemu zaś
pozwala w pełni uzależnić zapłatę od spełnienia przez dostawcę
ustalonych warunków. Z tych względów akredytywa nadaje się przede
wszystkim do rozliczeń z nieznanymi kontrahentami, mającymi siedzibę
w innej miejscowości lub ze słabo wypłacalnymi partnerami, gdy
dostawca pragnie dodatkowo zapewnić sobie należną zapłatę.
Jeśli
dostawca i odbiorca umówią się, że zapłata nastąpi za pośrednictwem
akredytywy, działanie podejmuje odbiorca zamówienia. Zwraca się
do swojego banku o otwarcie w banku dostawcy akredytywy na rzecz
kontrahenta. We wniosku określa jakie warunki muszą być spełnione
przez dostawcę, aby mogła nastąpić zapłata. Warunkiem takim jest
najczęściej złożenie faktury i listu przewozowego. Mogą to być
również inne dokumenty związane z dostawą lub usługą. Po złożeniu
takich dokumentów bank dostawcy wypłaca mu określoną kwotę.
Wypłaty
dokonuje bank dostawcy, ale na zlecenie odbiorcy wydane za pośrednictwem
jego banku. Szczególnie ważne są dwa elementy takich transakcji.
Jednym jest pewność kontrahentów, że zapłata nastąpi, ale tylko
po spełnieniu ustalonych warunków. Odpowiedzialność za to biorą
na siebie banki. Drugim jest szybkość zapłaty. Taka jest idea
przewodnia akredytywy.
Przy
akredytywie krajowej płatność następuje w siedzibie banku wierzyciela.
Nowe prawo bankowe (obowiązujące od 1998 r.) wprowadziło
ramowe zasady rozliczeń za pomocą akredytywy. Stosownie do tego treść akredytywy
dokumentowej musi zawierać: nazwę i adres zleceniodawcy oraz beneficjenta,
kwotę i walutę akredytywy, termin ważności akredytywy oraz opis dokumentów,
po których przedstawieniu beneficjent jest uprawniony do żądania wypłaty
w ramach akredytywy. Zobowiązanie banku wystawiającego akredytywę dokumentową
staje się wymagalne z chwilą przedstawienia przez jego beneficjenta dokumentów
wymienionych w treści akredytywy.