Czeki należą do najstarszych metod rozliczeń pieniężnych. Są one pisemnym zleceniem bezwzględnego wypłacenia okreśionej kwoty, wydanym bankowi przez posiadacza rachunku bankowego. Chociaż w ostatnim ćwierćwieczu straciły nieco na popularności, nadal znajdują zastosowanie na całym świecie, zarówno w obrotach krajowych, jak i zagranicznych.

Powszechne stosowanie czeków wymagało ujednolicenia zasad posługiwania się nimi, co znalazło wyraz w międzynarodowej konwencji podpisanej już w latach trzydziestych w Genewie i ratyfikowanej przez Polskę.

Stosownie do treści prawa bankowego każdy czek powinien zawierać w swej treści:
- wyraz czek
- bezwarunkowe polecenie wypłacenia przez bank wymienionej w czeku kwoty
- nazwę trasata, czyli banku zobowiązującego się do płatności
- określenie miejsca płatności czeku (zazwyczaj w siedzibie trasata)
- określenie daty i miejsca wypłacenia czeku
- podpis wystawcy czeku, czyli trasanta

Trasatem czeku może być wyłącznie bank, a trasantem - każda osoba fizyczna i prawna mająca zdolność do działań prawnych. Czek może być wystawiony na zlecenie własne (wówczas trasant jest równocześnie remitentem) lub z imiennym wskazaniem jako remitenta osoby trzeciej: remitentem może być także okaziciel, przy tzw. czeku na okaziciela.Czek prezentowany do zapłaty podlega sprawdzeniu czy jest poprawnie wypełniony i podpisany oraz czy ma pokrycie w saldzie dyspozycyjnym rachunku lub przyznanym kredycie. Czek musi mieć wypisaną kwotę do wypłaty, jednakową cyfrowo i słownie, miejsce i datę wystawienia. W Polsce czek wystawiony na kwotę nie przekraczającą ustalonej wielkości granicznej może być czekiem na okaziciela, jeśli opiewa na kwotę wyższą musi być czekiem imiennym, a bank ma obowiązek wylegitymować odbiorcę gotówki; nie może przy tym dokonać wypłaty do rąk innej osoby.Wystawca czeku musi mieć w banku środki lub wolną marżę kredytu i tylko do tej wysokości wolno mu wystawić czek. Pokrycie dla wystawionego czeku powinno znajdować się na rachunku bankowym przez co najmniej 10 dni, będących okresem ważności czeku krajowego. W tym czasie otrzymujący czek powinien przedstawić go bankowi do realizacji.Prawa z czeku na zlecenie, podobnie jak z weksla, mogą być przenoszone przez indos, czyniąc czek surogatem pieniądza. Dotyczy to czeków imiennych, bo czeki na okaziciela są płatne każdej osobie, która je przedstawia w banku do realizacji. Występuje jednak forma czeku wystawionego na określonego remitenta, bez prawa przeniesienia uprawnień na inną osobę (tzw. czek rekta).Czeki wystawia się na wydawanych przez banki blankietach, które są zazwyczaj połączone w "książeczki czekowe".Sprawdzenie pokrycia polega w praktyce na porównaniu kwoty czeku z saldem dyspozycyjnym rachunku. Określenie to oznacza stan środków, którymi klient może jeszcze dysponować.

W krajach o gospodarce rynkowej czeki używane są jako środek płatniczy i często zmieniają swego posiadacza zanim zostaną zrealizowane przez bank. Tym tłumaczą się postanowienia prawa czekowego uściślające zasady posługiwania się nimi, a także postanowienia o odpowiedzialności karnej wystawcy za brak pokrycia czeku. Sankcje karne i ich surowe egzekwowanie mają gwarantować bezpieczeństwo posługiwania się czekiem jako środkiem płatniczym.