POLECENIE ZAPŁATY

W poleceniu zapłaty stroną inicjującą rozliczenie jest wierzyciel, a więc odwrotnie niż przy posługiwaniu się poleceniem przelewu, gdzie dyspozycję płatniczą wydaje bankowi dłużnik. Dlatego polecenie zapłaty jest wygodną formą rozliczeń bezgotówkowych dla wierzyciela, ale może dotyczyć tylko wybranych wierzytelności. Przede wszystkim dłużnik musi wyrazić zgodę na stosowanie przez wierzyciela poleceń zapłaty w rozliczeniu jego określonych wierzytelności. Taka forma rozliczeń jest przydatna przede wszystkim przy rozliczaniu należności bezspornych (np. staryfikowanych opłat za usługi, umownych odsetek zwłoki).

W poleceniu zapłaty wierzyciel wydaje dyspozycję swemu bankowi, aby obciążył określoną kwotą rachunek bankowy dłużnika i uznał nią rachunek wierzyciela. Dyspozycja wierzyciela zawiera równocześnie jego zgodę na cofnięcie przez bank dokonanego rozliczenia (zapisów), gdyby dłużnik odwołał polecenie zapłaty.

Przeprowadzanie rozliczeń w tej formie wymaga:

  • posiadania przez wierzyciela i dłużnika rachunków w bankach, które zawarły porozumienie o stosowaniu tej formy rozliczeń oraz ustaliły zakres swojej odpowiedzialności i stosowane procedury, m.in. w przypadku odmowy realizacji polecenia zapłaty przez dłużnika;
  • zawarcia umowy między wierzycielem a jego bankiem o stosowanie poleceń zapłaty, ustalającej m.in. zakres odpowiedzialności i przyjęte procedury.


Uznanie rachunku bankowego wierzyciela następuje po uzyskaniu środków przez jego bank od banku dłużnika na pokrycie dokonywanego polecenia zapłaty. Jednak dłużnik może w określonych terminach odwołać pojedyncze polecenia zapłaty. Wówczas bank dłużnika ma obowiązek natychmiastowego uznania jego rachunku kwotą odwołanego polecenia, a bank wierzyciela ma obowiązek przekazania tej kwoty do banku dłużnika.


Maksymalna kwota pojedynczego polecenia zapłaty nie może przekroczyć równowartości 1000 ECU, gdy dłużnikiem jest osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej, a 10 tys. ECU w przypadku pozostałych dłużników.

W przeszłości stosowano podobną formę rozliczeń w postaci polecenia pobrania. W Polsce ta forma rozliczeń funkcjonowała do roku 1989 i została zlikwidowana z powodu występowania zatorów płatniczych, a na jej miejsce w 1998 r. powstało właśnie polecenie zapłaty.

Polecenie zapłaty, będąc nową, zmodyfikowaną formą rozliczeń inicjowaną przez wierzyciela, może w przyszłości znaleźć szersze zastosowanie, zwłaszcza do regulowania bezspornych wierzytelności.