Besni

Besni ilçesi il’in en batı kesiminde yer alır. İlçe merkezi il merkezine 41 km uzaklıktadır. Kuzeyden Tut ilçesi doğudan merkez ilçe Adıyaman , güneyden Gaziantep’in araban ilçesi Güneydoğudan Fırat nehri , ŞANLIURFA ilinin Halfeti ilçesi ile Bozova ilçesi batıdan gölbaşı ilçesi ve güney batıdan da Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesiyle çevrilidir.

Yüzölçümü 1327 km²'dir deniz seviyesinden yüksekliği 1050 m.dir.

Besni kenti Güneydoğu Toroslar'ın güneye doğru alçalarak batı doğu istikametinde uzanan sıra dağlarından güneye doğru en sonunculardan olan YUMRU TEPE’ye sırtını dayamıştır.

Daha önce 5 km güneyindeki BESNİ KALESİ’nin etrafında uzanan Ber deresinin iki tarafında kurulu olan kent yeri gelişmeye müsait olmadığından ve kışın derelerin yükselerek mahalleleri basması üzerine 1958-1965 yılları arasında yer değiştirerek şimdiki yerine taşınmıştır. İlçenin Güneybatısının arkasında yer değiştirerek şimdiki yerine taşınmıştır. İlçenin güneybatısının bir kısmı ormanlık ve kayalık alanlarla kaplı olup, üzüm bağı ve Antep fıstığı yaygın ziraat türüdür. Güneyde kalan kesimde arazi düz verimli ve hafif engebelidir. Bu bölgede Gaziantep, Fırat, Göksu arasında geniş ve verimli bir ova yer alır. Bu ovalar KEYSUN OVASI ve YAZI  adı verilen SAHANTİL ovasıdır. Güneyden Araban’ın ALTINTAŞ ovasıyla komşudur. İlçe akarsu bakımından zengindir.

İdari Yapısı :

Nüfus bakımından Adıyaman ilinin merkez ilçeden sonra ikinci büyük ilçesi olan Besni ilçesinin 8 beldesinde belediye teşkilatı vardır. İlçenin 52 köyü, 61 mezrası bulunmaktadır.
 

Beldeleri; Çakırhöyük, Suvarlı, Şambayat, Kesmetepe, Eskiköy, Sarıyaprak, Köseceli ve Üçgöz dür.

Besni ilçesinin toplam nüfusu 112.279 olup bu nüfusun 44.335 i ilçe merkezinde, 67.924 ü ise belde ve köylerde yaşamaktadır. Nüfusun %40 ı şehir merkezinde, %60 ı ise belde ve köylerde yaşamaktadır.

Besni ilçesinin 1950-1960 yılları arasında meydana gelen bir sel felaketi ile yer değiştirmesi ve ayrıca Besnililerin ticaret ve sanayiye yatkın olmaları nedeniyle çok miktarda Besnili yurdumuzun çeşitli yerlerine göç ederek yerleşmişlerdir.

Şu anda nüfus kayıtlarına göre Besni’nin nüfusu 275.000 olarak gözükmektedir. Besni nüfus kütüğünde kayıtlı olmayan Besnilileri de hesaba kattığımızda Besni dışında yaşayan Besnililerin nüfusunun 250.000 civarında olduğu söylenebilir.

Besni dışında yaşayan Besnililer daha ziyade İstanbul , Uşak,Gaziantep, Mersin ve Adana illerinde yoğunlaşmaktadırlar
 

Tarihçesi :

M.Ö 4000 yılına uzanan tarihi ile Güneydoğu Anadolu’nun eski yerleşme merkezlerinden birisi olarak dikkat çeken Besni aynı zamanda çok hareketli sanayi ve eski bir ticaret kenti oluşu ile tanınır. Bunda Halep ticaret yolu üzerinde oluşu kadar savunmaya son derece elverişli yapısı ve muntazam bir kaleye sahip oluşunun da payı vardır. Bir zamanlar sulak ve ormanlık arazi varlığı ile çekiciliğini canlı tutmuştur. Bu yüzden “Cennete eş” manasına gelen Behişti adı verilmiştir.

Besni yörenin genel tarihine uygun olarak Akatlar, Hititler, Huriler, Mitanniler, Kummuh Krallığı, Asurlar, Sakalar, Medler, Makedonyalılar, Selakoslar, Kommageneler, Romalılar ve Bizanslılar, dönemini yaşadıktan sonra Halife Hz. Osman zamanında Müslümanların eline geçmiştir. 1150’de Besni Anadolu Selçukluların eline geçmiştir. Daha sonraki dönemlerde bir süre Memlük ve Dulkadiroğulları hakimiyetinde kalan Besni 1398’de Yıldırım Bayezit tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Tarihinde birçok saldırılara hedef olan Besni özellikle Moğol ve Timur istilalarına karşı destanlaşan kahramanlıklarıyla Yıldırım Beyazıt’tan takdirname alan ilk şehirdir. Evliya çelebinin “hayran kaldım” dediği Besni, İstiklal savaşı döneminde, Milli ruhu savaş boyunca devam ettirmiş, bunu Antep ve Maraş savunmalarında yaptığı yardımlarla göstermiş bir Anadolu şehridir.

1620 yılında 16.000 nüfuslu bir şehir olarak parlak bir geçmişe sahip olan Besni, Diyarbakır, Kahramanmaraş, Malatya ve Gaziantep illerine bağlı bir sancak olarak süregelmiş, 1954 yılında da Adıyaman iline bağlanmıştır.